mtbikes.pl - rower, rowery, wortal rowerowy
Enduro Trophy

Kompendium ram XC/maraton, czyli jaką ramę wybrać?

Podziel się:

Publikacja ta skierowana jest przede wszystkim do osób kompletnie początkujących, szukających swojej pierwszej ramy do roweru MTB. Rynek jest przesycony różnymi konstrukcjami, więc warto baczniej przyglądnąć się ich parametrom przed dokonaniem wyboru – w czym ma pomóc Wam ten artykuł.

1. Materiał
Aluminium – obecnie najpopularniejszy materiał wykorzystywany do produkcji ram – głównie przez niską cenę. Charakteryzuje się wysoką sztywnością i niską wytrzymałością (3 razy mniejszą niż stal). Dzisiejsza technologia pozwala praktycznie dowolnie formować rury aluminiowe poprzez tzw hydroformowanie i cieniowanie rurek, co też zapewnia im niższą masę. Przy kupnie nie należy przesadzać ze zbytnio odchudzoną ramą – aluminiowe ramy o wadze około 1300 g nie grzeszą sztywnością i wytrzymałością. Aluminium jako materiał do produkcji roweru nigdy nie występuje samotnie – aby powstały ramy dodaje się do niego inne pierwiastki, w ten sposób uzyskujemy stop, z którego wykonuje się rury, elementy ramy (oznaczenia typu Alu 6061 czy 7005 informują nas, co dodano do czystego stopu aluminium, aby otrzymać odpowiednie właściwości).
Karbon (włókno węglowe) – nadchodzący król materiałów z których wytwarza się ramy – charakteryzuje się podobną sztywnością i o wiele większym komfortem niż w przypadku ram aluminiowych. Komfort zawdzięczamy specjalnemu ułożeniu włókien, które są sprężyste i mogą tłumić drgania. W różnych miejscach ramy, włókna są ułożone inaczej, niektóre odpowiadają za wychwytywanie drgań, inne wzmacniają newralgiczne punkty. Masa ramy jest o wiele niższa – waga najnowszych modeli takich firm jak Cannondale czy Merida wynosi poniżej 1 kg. Jest to obecnie idealny materiał do produkcji ram – jedyną wadą jest cena.

Materiały mniej popularne:
Stal Hi – Ten – najtańszy, a przy tym najcięższy materiał, zrobiony ze stali węglowej (żelazo, węgiel + inne dodatki) od bardzo dawna wykorzystywany głównie w tanich rowerach, najczęściej z supermarketu. Tłumi drgania.
Stal Cro – Mo  Często oznaczany jako stop 4130 – zawiera w sobie chrom (Cr) oraz molibden (Mo), stąd jego nazwa Cro-Mo. Ponadto ma tez inne dodatki. To dość ekskluzywny materiał, niestety obecnie rzadko spotykany. Wyparty przez aluminium – lżejsze i tańsze.  Z tego typu stali można wytwarzać ramy na poziomie masy ok. 2kg, czyli całkiem lekkie jak na ciężar właściwy tejże materii. Tak jak Hi – Ten , dobrze tłumi drgania. Bardzo niewiele firm wytwarza z tego materiału ramy, zwykle są one bardzo drogie. Zaletą jest, że jak rama pęknie można ją bez problemu pospawać, co przy innych materiałach może być bardziej kłopotliwe.
Tytan – najbardziej ekskluzywny materiał, głównie poprzez bardzo duże koszty obróbki. Sam w sobie tytan nie jest tak dobry, jednak dzięki dodatkom innych pierwiastków do stopu podnosi się jego wytrzymałość.  Ramy z tego materiału są praktycznie niezniszczalne. Dobrze tłumią drgania, a także mają nie najgorszą masę.
Scandium – jest metalem, który po dodaniu do stopów aluminium zwiększa trwałość materiału o ponad 50%. Powoduje to jego utwardzenie i zwiększenie odporności na uszkodzenia, a także lepsze zdolności pochłaniania drgań. Jest na tyle mocny, że pozwala odchudzić wagę roweru o 15% przy takiej samej wytrzymałości.
Magnez – praktycznie niespotykany materiał. Lekki i dobrze tłumiący drgania, lecz zaniechany przez producentów z powodu bardzo trudnej obróbki. Na rynku najczęściej spotykana jest rama Merida Magnesium Elite.
Hybrydy – Niektóre firmy łączą zalety aluminium i karbonu, tworząc ramy aluminiowe z tylnym, karbonowym trójkątem. Ten zabieg ma poprawić tłumienie drgań, zmniejszyć masę, a także cenę względem ramy wykonanej w całośi z włokien węglowych. Niestety, te ramy są rzadkością, obecnie produkuje je głównie Felt, a w przeszłości robiła je Merida jako model FLX, Gary Fisher w modelach Cake, a także Giant.

2. Rodzaj ramy
Ramy rowerowe dzielimy na tzw. Hardtaile – czyli sztywne i Full Suspension (potocznie Full), czyli posiadające tylny amortyzator (damper). Na forach internetowych prowadzone jest wiele dyskusji na temat wyższości jednych nad drugimi (podobnie jak wyższości Świąt Bożego Narodzenia nad Wielkanocą;-)). Jest to jednak subiektywne zdanie każdego rowerzysty wiec, nie będę przedstawiał swojej opinii, lecz tylko fakty.
Przede wszystkim jazda na ramie amortyzowanej jest wygodniejsza,  oszczędza nasze pośladki oraz kręgosłup amortyzując nierówności. Ułatwia to pokonywanie przeszkód. Na sztywniaku przejeżdzając przez dużą przeszkodę musimy podnieść się z siodełka, przez co tracimy siłę i energię.
Oczywiście największa przewaga fulla objawia się na zjazdach, gdzie możemy zostawiać sztywniaki daleko z tyłu, a także nie martwić się o stan naszych pleców po wyścigu. Na podjazdach full objawia swoje możliwości dopiero, gdy natrafimy na odcinek naszpikowany korzeniami i innymi niespodziankami. Full pozwoli przejechać nam go w cywilizowany sposób, czyli na siodle, nie martwiąc się o wyczucie równowagi. Mimo tych wszystkich zalet taki rodzaj ramy ma zasadniczą wadę – wysoką masę (o wiele wyższych cenach nie wspomnę – dobre rowery full – suspension pojawiają się dopiero w przedziale 5000 zł i wzwyż). Lekka rama amortyzowana jest średnio kilogram cięższa od podobnej klasy ramy sztywnej. Dla zawodowców może mieć to ogromne znaczenie, jednak dla zwyczajnego amatora? Na to pytanie musicie odpowiedzieć sobie sami.
Co na to wszystko hardtail? Przede wszystkim może pochwalić się świetną wagą – najnowsze modele takich firm jak Cannondale czy Merida ważą poniżej 1 kg, dzięki temu, można zbudować naprawdę lekki rower, którym przecież o wiele łatwiej podjeżdżać. Lekkie ramy z aluminium mogą ważyć nawet 1300g, co także pozwala na zbudowanie lekkiej maszyny. Ramy sztywne są praktycznie bezawaryjne, nie mamy możliwości zepsucia jakiegoś elementu tylnego zawieszenia, ponieważ go po prostu nie ma. Sztywniak sprawdzi się świetnie podczas łatwych tras, gdzie da znaczną przewagę nad użytkownikami fulli, którzy będą musieli pogodzić się ze zbędną masą oraz bujaniem, chyba, że damper ma możliwość zablokowania.
Wybór pomiędzy sztywniakiem i fullem to kwestia indywidualna, a także zależność od miejsca zamieszkania, preferowanych tras i ilości posiadanych pieniędzy, jednak obiektywnie przedstawiając sprawę:
Hardtail: Nadaje się do XC, łatwych technicznie maratonów. Charakteryzuje ją niska waga i bezawaryjność. Ceny nowych ram na których z powodzeniem można rozpocząć swoją amatorską karierę w maratonach zaczynają się od około 400-500zł. Nie potrzeba zatem ogromnego budżetu.
Full – Suspension: Maraton Mega/Giga, wyścigi wieloetapowe, długie górskie wycieczki. Ramy tego typu są z reguły cięższe od Hardtaila. Tania może być zawodna. Jeśli użyto do konstrukcji kiepskiego dampera rama będzie „bujać” podczas jazdy.
Ceny nowych ram, które są warte zakupu są kilka razy wyższe niż ram sztywnych. Do tego należy doliczyć także cenę dampera (jeśli nie jest dołączony do ramy), która wynosi kilkaset złotych. Jak widać aby mieć dobrego fulla należy wydać sporą kwotęWybór należy do Was.

3. Budowa ramy – czyli to na co zwracamy uwagę jak kupujemy
Główka sterowa – w ramach XC standard to 1 i 1/8 cala. Z nim spotykamy się najczęsciej. Ale jak od każdej reguły są wyjątki – Cannondale stosuje główkę 1,5 cala, dodając albo redukcję do 1 i 1/8, albo montuje charakterystyczny dla tejże firmy widelec Lefty lub Fatty. Specialized w swoich główkach stosuje kombinacje, na dole 1,5 a na górze 1 i 1/8, w tym przypadku musimy się pogodzić z widelcem montowanym fabrycznie. Takie odstępstwa zdarzają się jednak w wyższych modelach tych firm. Warto zwrócić uwagę na długość główki ramy (przy zakupie używanego widelca, jego rura sterowa nie może być za krótka) i rodzaj sterów pasujących do ramy. Obecne standardy zestawów sterowych to zintegrowane, półzintegrowane i klasyczne, czyli wystające poza główkę ramy.
Rura podsiodłowa – trzeba koniecznie sprawdzić jej średnicę wewnętrzną, żeby zakupić dobrze pasującą sztycę i zacisk podsiodłowy, obecnie najpopularniejsze standardy to 27,2 , 31,6 i 34,9 – przy zakupie tych sztyc nie powinno być problemu, jeśli decydujemy się na ramę z nietypową średnicą, należy liczyć się z tym, że mogą być problemy ze znalezieniem sztycy z dobrą jakością, wagą i rozsądną ceną.
Informacja o średnicy zewnętrznej przyda nam się przy zakupie odpowiedniej przerzutki przedniej, mimo, że teraz najczęściej dostarczane są one z odpowiednimi redukcjami, z dopasowaniem nie powinno być problemu. Warto zwrócić uwagę także na ciąg linki oraz kwestie czy zamontowana przerzutka nie będzie kolidowała z miejscem mocowania koszyka na bidon.
Może się zdarzyć, że nie będzie możliwości zamocowania żadnego typu przerzutki klasycznej (ramy full suspension o dziwnej budowie, ramy karbonowe o nietypowym przekroju rury podsiodłowej) Wtedy konieczne będzie użycie przerzutki typu E, mocowanej pomiędzy ramą, a suportem.
Mocowania – W nowszych ramach coraz rzadziej stosuje się mocowania do klasycznych hamulców v-brake, dlatego jeśli chcemy ich używać musimy sprawdzić, czy rama ma piwoty. Warto sprawdzić także ile koszyków na bidon można zamocować .
Przy małych, a także niektórych amortyzowanych ramach może się okazać, że możemy zamocować bidon tylko na dolnej rurze. Mocowanie bagażników opcjonalnie, ale raczej przy rowerze do ścigania się tego nie używa.
Mufa Suportu – obecnie królują dwa rozmiary szerokości: 73 mm i 68 mm , trzeba zwracać na to uwagę przy kupnie suportu. Niektóre firmy, np. Specialized i Lapierre stosują miski Hollowtech II wciskane bezpośrednio w ramę. Obecnie rozwija się nowy standard, BB30, jednak stosowany jest on w najdroższych ramach, i jest to dopiero przyszłość w tańszych rowerach, toż nie będę się na ten temat rozpisywał.
Tylna oś – standard szerokości w ramach MTB to 135 mm. Dla porównania w ramach szosowych oś ma szerokość 130 mm.
Geometria – można by o niej napisać całą książkę, nie zajmę się jednak teraz tym tematem, tylko odeśle do świetnego, kompletnego artykułu, który wyjaśni to o wiele lepiej niż ja: link.

4. Rodzaje zawieszeń
Zawieszenie jednozawiasowe – najprostszy rodzaj zawieszenia, pozwalający tworzyć najlżejsze ramy full – suspension do ścigania się. Charakteryzuje się dobrą czułością, a także w niektórych przypadkach usztywnianiem się zawieszenia podczas hamowania. Od tego jak będzie działało zależy od pomysłowości projektantów ram, a dokładniej, gdzie umieszczony został punkt obrotu, jeśli mamy do czynienia z jednoosiowem z dodatkowym punktem obrotu. Dzięki damperowi z blokadą można prawie zniwelować pompowanie zawieszenia. W tej kategorii polecam Meridę Ninety – Six, można ją dostać już za 2500 zł.
Zawieszenie czterozawiasowe – oparte najczęściej na tak zwanym ogniwie Horsta. Charakteryzuje się bardzo wysoką czułością, uodpornieniem na usztywnianie podczas hamowania i niemiłosiernym pompowaniem, dlatego na wyścigi wymagane jest posiadanie dampera z platformą, ponieważ mnóstwo energii pochłanialibyśmy na rozbujanie roweru. Przykładem takiej ramy jest Cube AMS.
Wirtualny punkt obrotu – inaczej VPP – Virtual Pivot Point. Można by powiedzieć, że na razie lepszego zawieszenia nie wymyślono. Charakteryzuje się bardzo czułą pracą na małych nierównościach, odizolowaniem pracy zawieszenia od napędu i brakiem usztywniania się podczas hamowania. Zawieszenie to pompuje zależnie od przedniego przełożenia na jakim jeździmy. Ramy te, poprzez dużą dosyć skomplikowaną konstrukcję nie są lekkie. Moim faworytem jest tutaj Giant Anthem.
Podsumowując, rama to kręgosłup roweru – nie warto na niej oszczędzać, przecież kupujemy ją na lata. Mam nadzieję, że ten artykuł pomógł wam w wyborze wymarzonej ramy, bo przecież głównie dzięki niej uzyskujemy funkcjonalność roweru, a także decydujemy jaki on będzie. Do zobaczenia na szlaku!

Autor: Michał „uszolot10” Słowik

Może zainteresować Cię jeszcze:

  • Ostateczne dopasowanie roweruOstateczne dopasowanie roweru W zależności od naszych uwarunkowań fizycznych musimy ustawić rower, który przecież jest produkowany zaledwie w kilku rozmiarach. Sylwetek ludzkich jest cała różnorodność i każdej pasuje […]
  • Wstęp – cz.III – stuki, trzaski – skąd się biorąWstęp – cz.III – stuki, trzaski – skąd się biorą STUKI, TRZASKI - SKĄD SIĘ BIORĄ? Przyczyny Nieraz zdarza nam się, że w rowerze zacznie coś stukać, trzeszczeć. Na nasze nieszczęście ramy przenoszą drgania i choć przyczyna stukania […]
  • Wstęp – cz.I – zanim zacznieszWstęp – cz.I – zanim zaczniesz ZANIM ZACZNIESZ BAWIĆ SIĘ W MECHANIKA Zanim zaczniesz naprawiać rower przypomnij sobie o kilku podstawowych zasadach i przyzwyczajeniach, które pozwolą Ci na szybszą i bezpieczniejszą […]
  • Geometria roweru – czym to się je?Geometria roweru – czym to się je? 1. Wstęp Może i rama rowerowa wydaje być się prostą konstrukcją - dwa trójkąty w hardtailach zawsze są w pewien sposób widoczne. Jednak niuanse w ich projektach powodują, że projektowanie […]
  • Serwis amortyzatora na przykładzie RST Omega SL 2004 i Rock Shox Judy TT 2002Serwis amortyzatora na przykładzie RST Omega SL 2004 i Rock Shox Judy TT 2002 Budowa Serwis widelca na przykładzie RST Omega SL 2004 i Rock Shox Judy TT 2002. Widelce mimo że maja trochę inne parametry to budowa jest bardzo podobna, a mianowicie: w lewych goleniach […]
Tagi wpisu: , ,

Kategoria: Różne
   mtbikes.pl na facebook.com    mtbikes.pl na youtube.com    mtbikes.pl na picasaweb.google.com    RSS mtbikes.pl

Mactronic Laser - test tylnej lampki rowerowej

Jakiś czas temu w redakcji zawitał kurier przywożąc kolejna przesyłkę ...

Decathlon Arroyo Pack ORAO SG800 (Xudd 800) - test...

Ochrona oczu to niezbędne wyposażenie każdego rowerzysty. Nie ważne czy ...

Mactronic Shout BPM-200L - test niepozornej lampki...

Kilka tygodni temu w nasze redakcyjne ręce trafiła latarka Mactronic ...

Gravity Dropper Turbo – test sztycy regulowanej

Regulowane wsporniki siodła w ostatnim czasie szturmem zdobywają rynek części ...

Thule EasyFold 931 - test składanego bagażnika row...

Każdy zapalony rowerzysta prędzej, czy później będzie chciał przewieźć swój ...

Pokaż wszystkie

Wymiana łożysk suportu Hollowtech II

Wymiana łożysk suportu Hollowtech II na przykładzi...

Zewnętrzne łożyska suportu z czasem tracą swoje pierwotne właściwości i ...

Gravity Dropper - serwis

Gravity Dropper – serwis sztycy regulowanej

W niniejszym poradniku postaramy się przybliżyć jak wygląda serwis regulowanej ...

Montaż hamulców tarczowych

W dzisiejszych czasach w rowerach MTB coraz częściej spotykamy hamulce ...

Serwis amortyzatora Manitou Skareb Comp Air 2005 r...

Manitou Skareb to typowy przedstawiciel lekkich widelców amortyzowanych, których przeznaczeniem ...

Serwis piasty z łożyskami kulkowymi i bębenka na p...

Piasta tylna to część roweru którą charakteryzuje względnie dość duża ...

Pokaż wszystkie

Widok z zamku Bucholly

Scotland Castle Tour 2009 - relacja z wyprawy

Szkocja- to słowo działało na mnie jak magnez przez długie ...

Pasmo Brzanki i Pogórze Ciężkowickie na rowerze

TRASA: Biecz -> Skołyszyn - > Liwocz (562m n.p.m.) -> Brzanka ...

Wysowa Zdrój i okoliczne opuszczone wsie na rowerz...

TRASA: Wysowa Zdrój -> Huta Wysowska -> Czertyżne -> Banica -> ...

Trasa Szlakiem Drewnianych Cerkwi w Beskidzie Nisk...

TRASA: Gorlice -> Bielanka -> Leszczyny -> Nowica -> Przysłup -> ...

Śladami kolebki przemysłu naftowego-Szlak Greenway...

TRASA: Gorlice -> Siary -> Sękowa -> Męcina Mała -> Męcina ...

Pokaż wszystkie