mtbikes.pl - rower, rowery, wortal rowerowy
Enduro Trophy

Momenty obrotowe-czyli jak nie łatwo być mechanikiem

Podziel się:

Często mówimy, że trzeba mocno lub z dużą siłą dokręcić jakąś śrubę. Tymczasem w twierdzeniu takim tkwi fizyczny błąd. Już w starożytności wielki matematyk i fizyk – Archimedes – odkrył prawo dźwigni i zastosował je w jednej ze swoich maszyn prostych. To także on powiedział „Dajcie mi wystarczająco długą dźwignię i wystarczająco mocną podporę, a sam jeden poruszę cały glob”. Archimedes odkrył, że używając dźwigni można łatwo „pomnożyć swoją siłę”. Kamień, którego nie byliśmy w stanie podnieść możemy podważyć posiadając odpowiednio długą dźwignię. Całe prawo zapisał jednym, prostym równaniem:

F1 x r1 = F2 x r2

Wynika z niego, że zwiększając r2 (czyli długość dźwigni) musimy zmniejszyć F2 (siłę wywieraną przez nas) tak, aby równanie było prawdziwe. Iloczyn F2 x r2 lub F1 x r1 to jest właśnie moment obrotowy, którego używamy do określania „siły” z jaką powinny być dokręcone śruby.
Moment obrotowy 10Nm (w przybliżeniu) zyskamy wieszając na metrowej długości dźwigni masę jednego kilograma, lub na półmetrowej dźwigni masę dwóch kilogramów i tak dalej.
Nie każdy może pozwolić sobie na klucz dynamometryczny jednak podane wartości i przełożenie ich na ciężar zawieszony na metrowej dźwigni może pokazać nam w przybliżeniu moment z jakim powinniśmy dokręcić poszczególne śruby w rowerze. Poniżej zamieszczam tabelę, którą będę starał się uzupełniać z biegiem czasu.

Tabela momentów obrotowych

Napęd:
przerzutka tylna mocowanie przerzutki do haka 8-10 Nm
przerzutki mocowane do osi piasty (Shimano Saint, Hone): 35-45 Nm
mocowanie linki Shimano: 5-7 Nm
Sram: 4-5 Nm
mocowanie kółek przerzutki Shimano: 3-4 Nm
Sram: 5-6 Nm
przerzutka przednia mocowanie 5-7 Nm
Sram 3.0: 8 Nm
mocowanie linki 5-7 Nm
kaseta pierścień blokujący 40 Nm
support mocowanie w ramie kwadrat: 34-41 Nm
Octalink: 50-70 Nm
ISIS: 34-41 Nm
ISIS Override: 61-68 Nm
Hollowtech II: 35-50 Nm
Gigapipe: 34-41 Nm
korba i pedały śruby łączące korby z supportem kwadrat: 38-42 Nm
Octalink: 35-50 Nm
ISIS: 43-47 Nm
Śruba mocująca samo-ściągacz ISIS: 12-15 Nm
kapsel lewej korby Hollowtech II: 0,7-1,5 Nm
Śruby mocującą lewą korbę Hollowtech II: 12-15 Nm
Lewe ramię korb Gigapipe: 48-54 Nm
śruby mocujące tarcze śruby aluminiowe: 8-9 Nm
śruby stalowe: 12-14 Nm
mocowanie pedałów 35 Nm
manetki mocowanie do kierownicy Rapidfire: 5 Nm
DualControl: 6-8 Nm
Trigger: 5 Nm
Gripshift: 1,9 Nm
Sterowanie i siedzenie:
kierownica łączenie z mostkiem 2 śruby: 13-16 Nm
4 śruby: 6-7 Nm
mostek łączenie z rurą sterową 14-16 Nm
rogi mocowanie do kierownicy 5-7 Nm
chwyty przykręcane do kierownicy 3 Nm
siodełko mocowanie do sztycy 1 śruba: 22-24 Nm
2 śruby: 6-7 Nm
wspornik siodła mocowanie w ramie 6-7 Nm
Hamowanie:
v-brake mocowanie ramion 5-7 Nm
mocowanie klocków 6-8 Nm
mocowanie linki 6-8 Nm
mocowanie klamki pojedyncze lub klamkomanetki: 5-7 Nm
DualControll: 6-8 Nm
hamulce tarczowe mocowanie tarcz Shimano: 2-4 Nm
Hayes: 5,5 Nm
Avid: 6,2 Nm
Magura: 4 Nm
Hope: 4 Nm
Grimeca: 5-7 Nm
Shimano Centerlock: 40 Nm
mocowanie zacisków i adapterów Shimano: 6-8 Nm
Hayes IS: 11,5-13,5 Nm
Hayes Post Mount: 8,5-9,5 Nm
Avid: 9-10 Nm
Magura: 6 Nm
Hope: 8 Nm
Grimeca: 10-12 Nm
mocowanie klamek 3-4 Nm
Koła:
koło mocowanie w ramie na śruby: 15-20 Nm
zacisk: 5-7,5 Nm (moment obrotowy dźwigni zacisku)
mocowanie bębenka 35-50 Nm
skręcenie konusów i kontr 10-25 Nm

Zdarza się jednak, że nie możemy znaleźć momentu z jakim powinna być dokręcona śruba. Najważniejsze jest, żeby nie zerwać gwintu, co wbrew pozorom nie jest bardzo trudne. Zbyt lekko przykręcona śruba zawsze może zostać poprawiona. Żeby nie zerwać gwintu śruby warto zerknąć na normę DIN ISO 898/1, która podaje moment z jakimi należy dokręcać śruby. Poniżej zamieszczam odpowiednią tabelę. Oczywiście na nic nam się ona nie zda jeśli nie będziemy świadomi, co oznaczają poszczególne elementy tabeli.

Jednym z niezrozumiałych oznaczeń może być oznaczenie gwintu. Widzimy tam cyferkę poprzedzoną wielką literą M. I tak oto gwint M6 oznacza gwint o średnicy 6mm. Dodatkowo możemy spotkać nieco szersze oznaczenie gwintu. Np. M6x1 oznacza gwint o średnicy 6mm i skoku gwintu 1mm (na jeden obrót gwintu śruba wkręca się o 1mm). Oznaczenie to spotykamy jednak tylko wtedy kiedy śruba ma nietypowy skok, znaczy się większy lub mniejszy od tego określonego normą.

Kolejną rzeczą, która wymaga wyjaśnienia jest klasa śrub. Może przyglądając się śrubom zobaczyliście, że na niektórych wybite są dwie cyferki, np. 8.8. Oznaczają one klasę śrub. Pierwsza cyferka odzwierciedla siłę zrywającą. Jest ona wyrażona poprzez maksymalne naprężenie mechaniczne jakie jest w stanie wytrzymać podzielone przez 100. Jednostką naprężenia mechanicznego stosowanego tutaj jest N/mm2 – Niuton na milimetr kwadratowy. Tak więc śruba klasy 8 może wytrzymać maksymalne naprężenie mechaniczne równe 800 N/mm2. Druga cyferka jest stosunkiem minimalnej granicy plastyczności (najmniejsze naprężenie przyłożone do ciała, które pozostawia trwałe odkształcenie przedmiotu) do siły zrywającej pomnożonym przez 10. (czyli dla śruby 8.8 jest to 640 N/mm2).

Przydługi wstęp do tabeli opatrzę jeszcze krótkim komentarzem z wielkim „UWAGA” – o momencie z jakim powinniśmy dokręcić śrubę nie decyduje tylko jej klasa, ale także gwint, w który śruba jest wkręcana. Jeśli taki gwint odpowiada klasowo śrubie 5.6 to właśnie z momentem odpowiednim dla takiej klasy śrub powinniśmy wszystko skręcić. Niestety nie dysponuje odpowiednim przełożeniem klasy śrub na inne materiały takie jak aluminium i jego stopy, czy magnez. W każdym razie, tabela może pokazać wam wartości, których w żadnym wypadku nie powinniśmy przekraczać.

I niech ktoś teraz powie, że bycie mechanikiem jest proste, łatwe i przyjemne 😉

Tabela podaje momenty przy współczynniku tarcia μ=0,14.

Ogólna tabela momentu dokręcania śrub [Nm]

rozmiar gwintu x skok [mm] klasa śruby
4.6 5.6 8.8 10.9 12.9
M4 x 0,7
M5 x 0,8
M6 x 0,1
M8 x 0,125
M10 x 1,5
1,02
2,0
3,5
8,4
17
1,37
2,7
4,6
11
22
3,3
6,5
11,3
27,3
54
4,8
9,5
16,5
40,1
79
5,6
11,2
19,3
46,9
93

Autor: Hubert Kwiatkowski

Może zainteresować Cię jeszcze:

  • Wstęp – cz.IV – myjemy rowerWstęp – cz.IV – myjemy rower MYJEMY ROWER Całe mycie roweru skupia się na oczyszczeniu go z błota, piasku, kurzu i wszystkiego innego co możemy spotkać na trasie, a następnie na odpowiednim zakonserwowaniu sprzętu […]
  • Wstęp – cz.II – narzędziaWstęp – cz.II – narzędzia NARZĘDZIA To, co powinno znaleźć się w Twoim rowerowym warsztacie bardzo mocno uzależnione jest od tego ile napraw i jakie naprawy masz zamiar wykonywać. Jeśli chcesz tylko dokonywać […]
  • Wstęp – cz.III – stuki, trzaski – skąd się biorąWstęp – cz.III – stuki, trzaski – skąd się biorą STUKI, TRZASKI - SKĄD SIĘ BIORĄ? Przyczyny Nieraz zdarza nam się, że w rowerze zacznie coś stukać, trzeszczeć. Na nasze nieszczęście ramy przenoszą drgania i choć przyczyna stukania […]
  • Więcej zębów, większa frajda, większy… problem? Lepsza kaseta na 8, czy 9?Więcej zębów, większa frajda, większy… problem? Lepsza kaseta na 8, czy 9? Więcej zębów, większa frajda, większy... problem? O tym, że przerzutki bardzo ułatwiają nam życie nie trzeba nikogo przekonywać. Pierwsza przerzutka została wyprodukowana w 1947 i […]
  • Geometria roweru – czym to się je?Geometria roweru – czym to się je? 1. Wstęp Może i rama rowerowa wydaje być się prostą konstrukcją - dwa trójkąty w hardtailach zawsze są w pewien sposób widoczne. Jednak niuanse w ich projektach powodują, że projektowanie […]
   mtbikes.pl na facebook.com    mtbikes.pl na youtube.com    mtbikes.pl na picasaweb.google.com    RSS mtbikes.pl

Mactronic Laser - test tylnej lampki rowerowej

Jakiś czas temu w redakcji zawitał kurier przywożąc kolejna przesyłkę ...

Decathlon Arroyo Pack ORAO SG800 (Xudd 800) - test...

Ochrona oczu to niezbędne wyposażenie każdego rowerzysty. Nie ważne czy ...

Mactronic Shout BPM-200L - test niepozornej lampki...

Kilka tygodni temu w nasze redakcyjne ręce trafiła latarka Mactronic ...

Gravity Dropper Turbo – test sztycy regulowanej

Regulowane wsporniki siodła w ostatnim czasie szturmem zdobywają rynek części ...

Thule EasyFold 931 - test składanego bagażnika row...

Każdy zapalony rowerzysta prędzej, czy później będzie chciał przewieźć swój ...

Pokaż wszystkie

Wymiana łożysk suportu Hollowtech II

Wymiana łożysk suportu Hollowtech II na przykładzi...

Zewnętrzne łożyska suportu z czasem tracą swoje pierwotne właściwości i ...

Gravity Dropper - serwis

Gravity Dropper – serwis sztycy regulowanej

W niniejszym poradniku postaramy się przybliżyć jak wygląda serwis regulowanej ...

Montaż hamulców tarczowych

W dzisiejszych czasach w rowerach MTB coraz częściej spotykamy hamulce ...

Serwis amortyzatora Manitou Skareb Comp Air 2005 r...

Manitou Skareb to typowy przedstawiciel lekkich widelców amortyzowanych, których przeznaczeniem ...

Serwis piasty z łożyskami kulkowymi i bębenka na p...

Piasta tylna to część roweru którą charakteryzuje względnie dość duża ...

Pokaż wszystkie

Widok z zamku Bucholly

Scotland Castle Tour 2009 - relacja z wyprawy

Szkocja- to słowo działało na mnie jak magnez przez długie ...

Pasmo Brzanki i Pogórze Ciężkowickie na rowerze

TRASA: Biecz -> Skołyszyn - > Liwocz (562m n.p.m.) -> Brzanka ...

Wysowa Zdrój i okoliczne opuszczone wsie na rowerz...

TRASA: Wysowa Zdrój -> Huta Wysowska -> Czertyżne -> Banica -> ...

Trasa Szlakiem Drewnianych Cerkwi w Beskidzie Nisk...

TRASA: Gorlice -> Bielanka -> Leszczyny -> Nowica -> Przysłup -> ...

Śladami kolebki przemysłu naftowego-Szlak Greenway...

TRASA: Gorlice -> Siary -> Sękowa -> Męcina Mała -> Męcina ...

Pokaż wszystkie