mtbikes.pl - rower, rowery, wortal rowerowy
Enduro Trophy
Podziel się:

Więcej zębów, większa frajda, większy… problem?

O tym, że przerzutki bardzo ułatwiają nam życie nie trzeba nikogo przekonywać. Pierwsza przerzutka została wyprodukowana w 1947 i podzieliła grono kolarskie. Jedni uważali, że wyścigi powinno się wygrywać siłą własnych mięśni, drudzy natomiast, że to wspaniałe zwiększenie efektywności pracy człowieka. Tak było z wieloma nowinkami w kolarstwie i nie tylko (chociażby buty z wyższą podeszwą w przedniej części buta do skoku wzwyż, podwójny naciąg w rakietach tenisowych itp.). Jednak koncepcja lepszych osiągów, większych prędkości, a więc także z marketingowego punktu widzenia, większej atrakcyjności kolarstwa zwyciężyła. Od roku 1947 minęło już dużo czasu, przerzutki przeszły błyskawiczną ewolucję i obecnie są dziełami zegarmistrzowskiej precyzji. Wraz z tym postępem zwiększała się liczba biegów oferowanych w rowerze. Wolnobiegi i kasety miały sześć, siedem, a w końcu osiem i dziewięć rzędów. Niewykluczone, że inżynierowie, szykują i wersje dziesięciorzędowe w swoich pracowniach i tylko kwestią czasu jest kiedy pojawią się w kolarstwie górski (w szosowym zagościły już jakiś czas temu). Prędzej czy później w końcu większość nowinek ze świata szosy trafia też w bardziej dziki teren. Z przodu znajdziemy, jedną, dwie lub trzy tarcze. Jednak tutaj nie należy spodziewać się żadnego progresu – trzyrzędowe korby wystarczają chyba już wszystkim i raczej nikt o dodaniu czwartej tarczy nie myśli.

Zastanawiający jest pęd do posiadania coraz większej ilości biegów. Może to łechcze naszą próżność? Czy też może jest dużo lepszym rozwiązaniem pomagającym nam w codziennej jeździe?

Wszystkiemu temu trzeba się przyjrzeć ze strony technicznej, praktycznej, oraz, tej najbardziej niepewnej i obiektywnej – ze strony ludzkich preferencji i indywidualnych wymagań. Weźmy na magiel dwa najczęściej występujące rozwiązania, a więc układy 3×8 oraz 3×9 biegów. O ile w przypadku korb i ich zestopniowania wygrywają zawsze preferencje ludzkie. Silniejszy kolarz może wybrać korbę 24x36x48, a ten pedałujący z większą kadencją korbę z konfguracją 22x32x44. Nie można tutaj podać przewag jednego rozwiązania nad drugim. Jednak w przypadku kaset sprawa nie jest już taka prosta. Naszym wyborem jest to, czy kupimy kasetę ośmiorzędową, czy też dziwięciorzędową. Tego nikt nikomu nie zabroni. Mimo to chciałbym przedstawić te dwa rozwiązania na tyle, na ile moja subiektywność pozwala.

Patrząc z konstrukcyjnego punktu widzenia kasety 8- i 9-rzędowe różnią się odległością między poszczególnymi koronkami, a także ich grubością (dla mocno zainteresowanych: grubość podkładek między koronkami: 8 – 3.0mm i 9 – 2.56mm (Shimano) lub 2.54mm (Sram); grubość koronek: 8 – 1.8mm i 9 – 1.78mm (Shimano) lub 1.8mm (Sram). Pociąga to za sobą konieczność stosowania węższego łańcucha (7.1mm dla 8-rzędowych i 6.8mm dla 9-rzędowych). Różnice w grubości koronek możemy pominąć. Jednak logicznym jest, że węższy – 9-rzędowy łańcuch musi znosić większe parcie na jednostkę powierzchni od łańcucha 8-rzędowego. Większe obciążenia powodują że jest bardziej podatny na wyciągnięcie, a węższe podparcie ogniw sprawia, że jest mniej odporny na obciążenia boczne występujące w trakcie zmiany biegów lub wtedy, gdy łańcuch się krzyżuje (wynika to z zasady dźwigni). Jasnym więc jest, że przy wykonywaniu części dla tych dwóch systemów z tego samego materiału (a więc przy zachowaniu podobnych kosztów) 8-rzędowy napęd jest w stanie wytrzymać dłuższą eksploatację. I w tym punkcie praktyka zdaje się popierać teorię – opinię o krótszej żywotności napędów 9-rzędowych sprawdziło i podziela wielu rowerzystów (z różnych for internetowych chociażby). Nie jest to zatem tylko wymysł panów w kitlach z laboratorium, ale także fakt sprawdzony organoleptycznie.

Jednym z powodów, dla których inżynierowie dodają kolejne biegi do naszych rowerów jest chęć coraz gęstszego zestopniowania naszego napędu. Niestety wszelkie bezstopniowe systemy zmiany biegów w rowerze znajdują się jeszcze w powijakach i nie wiadomo kiedy tak naprawdę ujrzą światło dzienne i kiedy będą dostępne dla przeciętnych rowerzystów. Jednym z takich projektów jest piasta wykonana w technologii NuVinci od Fallbrook Technologies. Więcej możecie przeczytać na ich stronie: www.fallbrooktech.com. W każdym razie dopóki bezstopniowe systemy nie będą powszechne pęd do gęstego zestopniowania biegów w naszym rowerze nie ustanie.

Jest to bezpośrednio związane z charakterystyką pracy naszych nóg. Tak, jak i silniki w samochodach maksymalny moment obrotowy osiągamy przy określonej kadencji (ilość obrotów korbą na minutę). Zdarza się tak, że ta koronka na której aktualnie pedałujemy powoduje, że kręcimy trochę za ciężko, a koronka o jeden większa powoduje, że pedałujemy troszkę za szybko. Problem wydaje się być błahy, jednak dla kogoś kto dużo jeździ jest do wyczucia i często jest bardzo irytujący. I wszystko by się tutaj zgadzało, gdybyśmy mówili o rowerach szosowych. Jednak ta strona jest o góralach, a nimi jeździ się głównie w terenie. W lasach, na korzeniach, szyszkach i na wszystkim innym co wpada nam pod koła (błagam, omijajcie wiewiórki i inną zwierzynę leśną i miejską!) bardzo ciężko jest utrzymać stałą kadencję. Niemniej jednak często zdarza się, że jedziemy szosą, lub gładkim szutrem. Zestopniowanie kasety jest więc nadal ważne w rowerach górskich. Tylko jak to wygląda. W przypadku kaset 9-rzędowych możemy spotkać najczęściej 3 rodzaje zestopniowania: 11-32 (11-12-14-16-18-21-24-28-32), 11-34 (11-13-15-17-20-23-26-30-34), 12-34 (12-14-16-18-20-23-26-30-34). 8-rzędowe zwykle są reprezentowane przez takie 3 rodzaje: 11-28 (11-12-14-16-18-21-24-28), 11-30 (11-13-15-17-20-23-26-30), 12-32 (12-14-16-18-21-24-28-32). Jak można łatwo porównać odpowiednio 9-rzędowe i 8-rzędowe rozstawy 11-32 i 11-28 oraz 11-34 i 11-30 różnią się między sobą tylko największą koronką, a rozpiętości 12-34 i 12-32 mają jednakowe cztery najmniejsze koronki. Dodam przy tym, że kadencja jest ważniejsza do kontrolowania na koronkach mniejszych, które pozwalają osiągać większe prędkości. Wtedy brak odpowiedniego zestopniowania jest bardziej dokuczliwy. Koronki większe służą do poruszania się w trudnym terenie lub w jeździe pod górę. W terenie o kadencji można zapomnieć, za to pod górę jest ona często dyktowana przez naszą zdolność i sposób podjeżdżania. Wracając do zestopniowania – nietrudno dojść do wniosku, że używając odpowiedniej kasety 8-rzędowej możemy osiągnąć identyczne skoki między koronkami jak w kasecie 9-rzędowej. Pozostaje tylko kwestia największej koronki. Z mojego doświadczenia wynika, że na przełożeniu 22×28 da się podjechać niemal wszędzie, a na przełożeniu 22×30 obraca się korbą bardzo lekko na takim stromym podjeździe, przy którym ciężko zbalansować rozkład ciężaru na koła w rowerze (tzn. zapewnić tylnemu kołu odpowiednią przyczepność niezbędną do napędzania, a przedniemu odpowiednie tarcie potrzebne do sterowania rowerem). Największe koronki mogą służyć jako takie koła ratunkowe, którego prawie się nie używa. Często efektywniejszym sposobem na pokonanie takiego stromego podjazdu, na którym musimy sięgać po przełożenie 22×34, jest po prostu zejście z roweru i pokonanie podjazdu „z buta”. Może jednak być też tak, że dysponujemy bardzo małą siłą w nogach. Wtedy pojawienie się w naszej kasecie koronki 32- lub 34-zębowej ma swoje uzasadnienie.

Jak to bywa zwykle w życiu pojawia się również kwestia finansów i dostępności. W przypadku wyboru pomiędzy kasetą 8- i 9-rzędową kwestia finansów powoli zanika. Komponenty z czasem zbliżają się ceną do tego samego poziomu. Jednak kwesta dostępności z czasem może stać się coraz poważniejsza. Po prostu producenci w wyższych grupach coraz częściej pomijają rozwiązania dla ośmiu rzędów uparcie lansując „dziewiątkę”. Co bardziej wnikliwi mogą podejrzewać, że to jest dobre posunięcie jeśli chodzi o marketing – szybsze zużycie – szybsze wymienianie części – częstsze zakupy, a zatem większy zysk dla producentów. Niewykluczone, że jest w tym jakaś prawda, jednak mogą być to tylko podejrzenia. Faktem natomiast jest, że problemem jest zakup 8-rzędowej kasety Shimano z wyższych grup. Podobnie kwestia przedstawia się z manetkami. Teraz już jedynie Sram wydaje mi się podtrzymywać „ósemkę”. Wypuścił na rynek Triggery X-7 w wersji na osiem biegów, a w tym roku pojawią się również takie Triggery X-9, które technologicznie czerpią pełnymi garściami z topowej grupy X-0. Dostaniemy więc 8-rzędowe manetki najwyższej klasy. Niestety z kasetami i łańcuchami Srama nie jest już tak wesoło i musimy zadowolić się rozwiązaniami ze średniej półki. Może jednak z czasem to się zmieni, tak jak teraz pojawiła się moda na singlespeed’y.

Ostateczny wybór, jak zawsze pozostawiam Wam, sile waszych nóg i osobistym odczuciom na temat preferowanego napędu.

Autor: Hubert Kwiatkowski

Może zainteresować Cię jeszcze:

  • Geometria roweru – czym to się je?Geometria roweru – czym to się je? 1. Wstęp Może i rama rowerowa wydaje być się prostą konstrukcją - dwa trójkąty w hardtailach zawsze są w pewien sposób widoczne. Jednak niuanse w ich projektach powodują, że projektowanie […]
  • Wstęp – cz.III – stuki, trzaski – skąd się biorąWstęp – cz.III – stuki, trzaski – skąd się biorą STUKI, TRZASKI - SKĄD SIĘ BIORĄ? Przyczyny Nieraz zdarza nam się, że w rowerze zacznie coś stukać, trzeszczeć. Na nasze nieszczęście ramy przenoszą drgania i choć przyczyna stukania […]
  • Ostateczne dopasowanie roweruOstateczne dopasowanie roweru W zależności od naszych uwarunkowań fizycznych musimy ustawić rower, który przecież jest produkowany zaledwie w kilku rozmiarach. Sylwetek ludzkich jest cała różnorodność i każdej pasuje […]
  • Kaseta Sram 5.0Kaseta Sram 5.0 Cena: 79 zł Masa: 310 g Typ: 8 biegowa Rozpiętość: 11-32 zęby Materiał zębatek utwardzany, konstrukcja umożliwiająca szybkie złożenie i rozłożenie, technologia Power Glide II Ten […]
  • Wstęp – cz.I – zanim zacznieszWstęp – cz.I – zanim zaczniesz ZANIM ZACZNIESZ BAWIĆ SIĘ W MECHANIKA Zanim zaczniesz naprawiać rower przypomnij sobie o kilku podstawowych zasadach i przyzwyczajeniach, które pozwolą Ci na szybszą i bezpieczniejszą […]
   mtbikes.pl na facebook.com    mtbikes.pl na youtube.com    mtbikes.pl na picasaweb.google.com    RSS mtbikes.pl

Mactronic Laser - test tylnej lampki rowerowej

Jakiś czas temu w redakcji zawitał kurier przywożąc kolejna przesyłkę ...

Decathlon Arroyo Pack ORAO SG800 (Xudd 800) - test...

Ochrona oczu to niezbędne wyposażenie każdego rowerzysty. Nie ważne czy ...

Mactronic Shout BPM-200L - test niepozornej lampki...

Kilka tygodni temu w nasze redakcyjne ręce trafiła latarka Mactronic ...

Gravity Dropper Turbo – test sztycy regulowanej

Regulowane wsporniki siodła w ostatnim czasie szturmem zdobywają rynek części ...

Thule EasyFold 931 - test składanego bagażnika row...

Każdy zapalony rowerzysta prędzej, czy później będzie chciał przewieźć swój ...

Pokaż wszystkie

Wymiana łożysk suportu Hollowtech II

Wymiana łożysk suportu Hollowtech II na przykładzi...

Zewnętrzne łożyska suportu z czasem tracą swoje pierwotne właściwości i ...

Gravity Dropper - serwis

Gravity Dropper – serwis sztycy regulowanej

W niniejszym poradniku postaramy się przybliżyć jak wygląda serwis regulowanej ...

Montaż hamulców tarczowych

W dzisiejszych czasach w rowerach MTB coraz częściej spotykamy hamulce ...

Serwis amortyzatora Manitou Skareb Comp Air 2005 r...

Manitou Skareb to typowy przedstawiciel lekkich widelców amortyzowanych, których przeznaczeniem ...

Serwis piasty z łożyskami kulkowymi i bębenka na p...

Piasta tylna to część roweru którą charakteryzuje względnie dość duża ...

Pokaż wszystkie

Widok z zamku Bucholly

Scotland Castle Tour 2009 - relacja z wyprawy

Szkocja- to słowo działało na mnie jak magnez przez długie ...

Pasmo Brzanki i Pogórze Ciężkowickie na rowerze

TRASA: Biecz -> Skołyszyn - > Liwocz (562m n.p.m.) -> Brzanka ...

Wysowa Zdrój i okoliczne opuszczone wsie na rowerz...

TRASA: Wysowa Zdrój -> Huta Wysowska -> Czertyżne -> Banica -> ...

Trasa Szlakiem Drewnianych Cerkwi w Beskidzie Nisk...

TRASA: Gorlice -> Bielanka -> Leszczyny -> Nowica -> Przysłup -> ...

Śladami kolebki przemysłu naftowego-Szlak Greenway...

TRASA: Gorlice -> Siary -> Sękowa -> Męcina Mała -> Męcina ...

Pokaż wszystkie